Huy chương Lao Động là gì? Quy định & Tiêu chuẩn mới nhất 2026
Một trong những câu hỏi phổ biến nhất khi tìm hiểu về các danh hiệu thi đua là “Huy chương Lao động là gì“. Tuy nhiên, thực tế, hệ thống khen thưởng chính thức của Nhà nước Việt Nam không còn danh hiệu “Huy chương Lao động”.
Danh hiệu chính xác là Huân chương Lao động. Đây là một hình thức khen thưởng cấp Nhà nước, được Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trao tặng cho các cá nhân và tập thể có thành tích xuất sắc trong lao động, sáng tạo, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, có hiệu lực từ 01/01/2024).
Danh hiệu này bao gồm ba hạng, xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp là: hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba. Để hiểu rõ hơn về vị trí, giá trị của từng hạng huân chương và các tiêu chuẩn cụ thể để được xét tặng, hãy cùng Quà Viết tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
1. Sự thật về “Huy chương Lao động”: Một danh hiệu của quá khứ
Trước đây, trong hệ thống khen thưởng của Việt Nam (theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2003), danh hiệu “Huy chương Lao động” với ba hạng Nhất, Nhì, Ba là có thật. Danh hiệu này dùng để ghi nhận quá trình cống hiến lâu dài.
Tuy nhiên, kể từ ngày 01/01/2024, khi Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 (số 06/2022/QH15) có hiệu lực, danh hiệu “Huy chương Lao động” đã được chính thức bãi bỏ. Đây chính là lý do bạn không thể tìm thấy thông tin chính thống về nó trong các quy định hiện hành.
Khi tìm kiếm về một phần thưởng cao quý cho thành tích trong lao động, rất có thể danh hiệu bạn muốn biết chính là Huân chương Lao động. Đây là một danh hiệu hoàn toàn khác, cao quý hơn và vẫn đang được áp dụng.
2. Huy chương Lao động là gì? Thẩm quyền trao tặng
Theo Điều 9 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, các hình thức “khen thưởng” cấp nhà nước bao gồm huân chương, huy chương, và danh hiệu vinh dự nhà nước. Trong đó, Huân chương Lao động là một danh hiệu cao quý của Nhà nước. Theo khoản 2, Điều 33 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, “huân chương” là hình thức khen thưởng để tặng cho cá nhân hoặc tập thể có công trạng lớn, thành tích xuất sắc.
Về thẩm quyền, Chủ tịch nước là người quyết định tặng Huân chương Lao động nói riêng, cũng như huân chương, huy chương, danh hiệu vinh dự nhà nước nói chung.
Tóm lại, Huân chương Lao động là một hình thức khen thưởng cấp Nhà nước, được Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trao tặng cho các cá nhân và tập thể có thành tích xuất sắc trong lao động, sáng tạo, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tương tự như hệ thống khen thưởng của Nhà nước, lĩnh vực thể thao quốc tế cũng có cơ chế vinh danh chuẩn mực. Bạn có thể xem thêm bài viết về huy chương Olympic – Một biểu tượng quen thuộc của làng thể thao.
3. Vị trí của Huân chương Lao động trong hệ thống khen thưởng Quốc gia
Hệ thống này được quy định một cách trang trọng và có thứ bậc rất rõ ràng tại Điều 9, Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2022. Theo đó, các hình thức khen thưởng của Nhà nước được sắp xếp theo thứ tự cấp bậc từ cao đến thấp như sau:
- Huân chương, bao gồm 10 loại:
- Huân chương Sao Vàng (cao quý nhất)
- Huân chương Hồ Chí Minh
- Huân chương Độc lập (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huân chương Quân công (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huân chương Bảo vệ Tổ quốc (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huân chương Lao động (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huân chương Chiến công (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huân chương Đại đoàn kết dân tộc
- Huân chương Dũng cảm
- Huân chương Hữu nghị
- Huy chương, bao gồm 4 loại:
- Huy chương Quân kỳ quyết thắng
- Huy chương Vì an ninh Tổ quốc
- Huy chương Chiến sĩ vẻ vang (hạng Nhất, Nhì, Ba)
- Huy chương Hữu nghị
- Danh hiệu vinh dự nhà nước, bao gồm:
- Danh hiệu Anh hùng (Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động)
- Bà mẹ Việt Nam anh hùng
- Nhà giáo nhân dân/ưu tú, Thầy thuốc nhân dân/ưu tú, Nghệ sĩ nhân dân/ưu tú…
- “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng nhà nước”
- Kỷ niệm chương
- Bằng khen (gồm Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Bằng khen của cấp bộ, ban, ngành, tỉnh)
- Giấy khen
Như vậy, trong hệ thống khen thưởng cấp Nhà nước, Huân chương Lao động thuộc nhóm “Huân chương”, là hình thức khen thưởng bậc cao, chỉ đứng sau các danh hiệu Anh hùng và các Huân chương cao quý hơn. Vị trí này cao hơn tất cả 04 loại Huy chương, các Danh hiệu vinh dự nhà nước, các loại Bằng khen và Giấy khen. Điều này khẳng định đây là một danh hiệu vô cùng cao quý, là sự ghi nhận to lớn của Nhà nước cho những thành tích đặc biệt xuất sắc.
Trật tự vinh danh không phải là yếu tố ngẫu nhiên mà được xây dựng và hoàn thiện theo từng giai đoạn lịch sử. Điều này cũng tương đồng với quá trình phát triển của huy chương Olympic, bạn có thể xem thêm bài viết huy chương Olympic qua các thời kỳ để hiểu thêm về giá trị và ý nghĩa của mỗi tấm huy chương được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh xã hội và thời đại.
4. Các hạng Huân chương Lao động
Huân chương Lao động được chia thành ba hạng: Nhất, Nhì, Ba với các tiêu chí khác nhau, được thể hiện trong bảng dưới đây:
|
Hạng |
Xếp thứ |
Ghi chú ngắn (Theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2022) |
|
Hạng Nhất |
Cao nhất |
Dành cho cá nhân/tập thể có thành tích đặc biệt xuất sắc, đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất. (Theo Điều 42) |
|
Hạng Nhì |
Trung bình |
Dành cho cá nhân/tập thể có thành tích rất tốt, hoặc được xét “đi tiếp” từ hạng Ba. (Theo Điều 43) |
|
Hạng Ba |
Hạng khởi đầu |
Dành cho cá nhân/tập thể có thành tích xuất sắc tiêu biểu hoặc có quá trình cống hiến lâu dài. (Theo Điều 44) |
5. Tiêu chuẩn xét tặng Huân chương Lao động (Theo Luật 2022)
Các tiêu chuẩn dưới đây được áp dụng theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, có hiệu lực từ ngày 01/01/2024.
5.1. Huân chương Lao động hạng Ba
(Theo Điều 44 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022)
Đối với cá nhân: Cá nhân cần chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật và đạt một trong các tiêu chuẩn sau:
- Có thành tích xuất sắc tiêu biểu, được bình xét trong phong trào thi đua từ 05 năm trở lên.
- Đã được tặng “Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ” và 05 năm tiếp theo liên tục hoàn thành tốt nhiệm vụ, trong đó có ít nhất 01 năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có ít nhất 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”.
- Có quá trình cống hiến lâu dài trong cơ quan, tổ chức, đơn vị.
Đối với tập thể: Theo khoản 4, Điều 44, tập thể phải có nội bộ đoàn kết, gương mẫu; hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ nhiều năm; được bình xét trong phong trào thi đua từ 05 năm liên tục hoặc có thành tích xuất sắc đột xuất/chuyên đề.
Bạn có thể tham khảo chi tiết tại bài viết “Huy chương Lao động hạng 3 là gì? Giải đáp & Thông tin chính xác nhất 2025”.
5.2. Huân chương Lao động hạng Nhì
(Theo Điều 43 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022)
- Đối với cá nhân: Đã được tặng Huân chương Lao động hạng Ba, và 05 năm tiếp theo liên tục hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong thời gian đó, có ít nhất 02 năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có ít nhất 01 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cấp bộ, ngành, tỉnh”.
- Đối với tập thể: Tiêu chuẩn tương tự áp dụng cho tập thể (không bắt buộc cá nhân trong tập thể phải từng được hạng Ba).
5.3. Huân chương Lao động hạng Nhất
(Theo Điều 42 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022)
Đây là hạng cao nhất và được xét tặng cho cá nhân/tập thể đạt một trong các tiêu chuẩn:
- Có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất, đạt giải thưởng quốc tế cao, hoặc có đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
- Đã được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, và 05 năm tiếp theo liên tục hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong thời gian đó, có ít nhất 03 năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có ít nhất 02 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cấp bộ, ngành, tỉnh”.
6. Mô tả & cách phân biệt các hạng Huân chương Lao động
Dưới đây là mô tả và cách phân biệt các hạng Huân chương Lao động:
6.1. Đặc điểm chung
Mẫu thực tế của Huân chương Lao động được quy định tại Phụ lục III, ban hành kèm theo Nghị định số 98/2023/NĐ-CP.
Tổng thể: Huân chương gồm 2 phần chính là thân huân chương và cuống huân chương.
- Thân huân chương:
- Hình dáng: Có dạng hình tròn, đường kính 38mm. Nền trong có màu đỏ, ở giữa là ngôi sao vàng năm cánh nổi. Bao quanh ngôi sao là hình bánh xe lịch sử ở bên phải và một cành tùng ở bên trái.
- Chất liệu: Được làm bằng đồng đỏ mạ vàng hợp kim niken-coban.
- Cuống huân chương:
- Hình dáng: Dải lụa Rayon.
- Màu sắc nền: Nền dải lụa có màu đỏ cờ, với hai vạch màu xanh dương ở hai bên.
- Dấu hiệu nhận biết hạng: Dựa vào số lượng ngôi sao màu vàng được gắn trên dải lụa:
6.2. Cách phân biệt các hạng
Nhiều người lầm tưởng các hạng được phân biệt bằng số vạch xanh dương trên dải, nhưng quy định không nêu rõ điều này. Thực tế, các hạng được phân biệt bằng số sao hoặc chi tiết đính trên cuống huân chương:
- Hạng Nhất: Có 1 ngôi sao.
- Hạng Nhì: Có 2 ngôi sao.
- Hạng Ba: Có 3 ngôi sao.
Không chỉ huân chương Nhà nước, các giải thưởng quốc tế cũng có những quy định chặt chẽ về thiết kế và vật liệu chế tác, tìm hiểu bài viết huy chương vàng Olympic làm bằng chất liệu gì để hiểu về câu chuyện đằng sau những tấm huy chương thể thao vinh quang này.
7. Mức tiền thưởng đi kèm Huân chương Lao động (Cập nhật 2025)
Ngoài sự vinh danh và ghi nhận của Nhà nước, cá nhân và tập thể được tặng thưởng Huân chương Lao động còn nhận được một khoản tiền thưởng kèm theo. Mức tiền thưởng được tính dựa trên mức lương cơ sở. Theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 01/7/2024 là 2.340.000 đồng/tháng.
Công thức: Mức tiền thưởng = Số lần x Mức lương cơ sở.
Mức thưởng cho các hạng Huân chương Lao động được quy định cụ thể tại Điểm h, Khoản 1, Điều 55 của Nghị định số 98/2023/NĐ-CP:
- Huân chương Lao động hạng Nhất: 9,0 lần mức lương cơ sở
- Huân chương Lao động hạng Nhì: 7,5 lần mức lương cơ sở
- Huân chương Lao động hạng Ba: 4,5 lần mức lương cơ sở
Ví dụ:
- Huân chương Lao động hạng Nhất: 9,0 x 2.340.000 = 21.060.000 đồng
- Huân chương Lao động hạng Nhì: 7,5 x 2.340.000 = 17.550.000 đồng
- Huân chương Lao động hạng Ba: 4,5 x 2.340.000 = 10.530.000 đồng
Lưu ý: Đối với tập thể, mức tiền thưởng sẽ được nhân đôi.
8. Quy trình, thẩm quyền & hồ sơ xét tặng Huy chương Lao Động
Quy trình xét tặng tuân theo các bước chặt chẽ (theo Điều 91 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022):
- Đơn vị, tổ chức có thành tích đề nghị xét tặng.
- Cơ quan cấp trên thẩm định hồ sơ thành tích, kết quả phong trào thi đua.
- Hội đồng Thi đua – Khen thưởng các cấp (bộ, ngành, tỉnh) xem xét.
- Trình lên Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương (Bộ Nội vụ) để thẩm định.
- Trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, trước khi trình Chủ tịch nước ra quyết định tặng huân chương.
Hồ sơ thường bao gồm: Tờ trình đề nghị, báo cáo thành tích chi tiết, các văn bản xác nhận của đơn vị quản lý, bản sao Bằng khen hoặc các danh hiệu đã đạt. Trong nhiều trường hợp, danh sách đề nghị sẽ được công khai trên cổng thông tin điện tử để lấy ý kiến nhân dân trước khi trình.
9. Một số câu hỏi thường gặp (FAQ)
Cùng giải đáp một số thắc mắc phổ biến liên quan đến Huân chương Lao động:
9.1. Việt Nam có “Huy chương Lao động” không?
Hiện không còn. Tên gọi chính thức và hợp pháp theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 là “Huân chương Lao động”.
9.2. Có bắt buộc phải nhận hạng Ba rồi mới lên hạng Nhì, Nhất?
Không bắt buộc. Dù đây là lộ trình phổ biến (khen thưởng theo quá trình cống hiến), nhưng Điều 42-44 của Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 cũng quy định các tiêu chuẩn cho thành tích đặc biệt xuất sắc, đột xuất (như có phát minh, sáng chế lớn, đạt giải thưởng quốc tế…) có thể được xét tặng hạng cao mà không cần đã có hạng trước đó.
9.3. Ai ký quyết định tặng Huân chương Lao động?
Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là người ký quyết định tặng Huân chương Lao động
9.4. Có thể truy tặng Huân chương Lao động không?
Có. Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 cho phép tặng hoặc truy tặng (sau khi cá nhân đã mất) cho các cá nhân, tập thể xứng đáng.
Quà Việt – Đồng hành xây dựng văn hóa vinh danh từ nền tảng
Huân chương Lao động là thành quả của một quá trình phấn đấu không ngừng nghỉ, được vun đắp từ chính những ghi nhận và động viên kịp thời. Tương tự trong doanh nghiệp, một văn hóa vinh danh nội bộ vững chắc chính là nền tảng để nuôi dưỡng động lực, giữ chân nhân tài và tạo ra những cá nhân, tập thể xuất sắc.
Với hơn 20 năm kinh nghiệm, Quà Việt tự hào là chuyên gia đồng hành cùng hàng nghìn tổ chức trong việc kiến tạo hệ thống vinh danh nội bộ. Quà Việt cung cấp một giải pháp toàn diện: từ khơi gợi ý tưởng, tư vấn thiết kế, chế tác, cho đến hỗ trợ nghi thức trao tặng, đảm bảo mọi sự kiện vinh danh đều diễn ra một cách trang trọng, chuẩn mực và đồng nhất với nhận diện thương hiệu.
Những giá trị khác biệt Quà Việt mang đến cho doanh nghiệp:
- Sản phẩm chất lượng cao, thiết kế độc quyền: Quà Việt cung cấp một dải sản phẩm đa dạng từ cúp, kỷ niệm chương, pha lê, huy hiệu đến quà tặng doanh nghiệp cao cấp. Mỗi tặng phẩm đều được chế tác từ vật liệu được tuyển chọn kỹ lưỡng, ứng dụng công nghệ hiện đại và tuân thủ quy trình kiểm soát chất lượng QC 2 đầu, đảm bảo tính thẩm mỹ, sang trọng và độ bền vượt trội.
- Khả năng cá nhân hóa vượt trội: Quà Việt thấu hiểu mỗi doanh nghiệp đều có một câu chuyện riêng. Vì vậy, Quà Việt cung cấp dịch vụ tư vấn thiết kế miễn phí, giúp bạn tạo dấu ấn riêng và sự khác biệt qua từng tặng phẩm. Từ việc khắc laser thông điệp, logo đến việc tạo ra một mẫu thiết kế hoàn toàn mới, chúng tôi đồng hành cùng bạn để biến mọi ý tưởng thành hiện thực.
- Dịch vụ chuyên nghiệp, đáng tin cậy: Với kinh nghiệm phục vụ hàng ngàn khách hàng doanh nghiệp, Quà Việt cam kết giao hàng đúng tiến độ cho mọi sự kiện quan trọng. Đội ngũ chuyên viên tư vấn tận tâm sẽ hỗ trợ bạn trong suốt quá trình, đảm bảo sự kiện vinh danh của bạn diễn ra thành công và trọn vẹn nhất.
Giải pháp vinh danh toàn diện cho doanh nghiệp:
- Cúp vinh danh & Kỷ niệm chương: Để tôn vinh những thành tích xuất sắc, những sáng kiến đột phá và ghi nhận quá trình cống hiến lâu dài của cá nhân.
- Bảng vinh danh: Để ghi nhận thành tựu của các phòng ban, đội nhóm, lan tỏa niềm tự hào tập thể.
- Huy hiệu & Quà tặng doanh nghiệp: Để thể hiện sự chuyên nghiệp, xây dựng thương hiệu và tri ân đối tác, khách hàng.
- Huy chương sự kiện: Dành cho các giải đấu thể thao nội bộ, cuộc thi bán hàng, hay các chương trình thi đua, mang đến niềm tự hào và sự công nhận trang trọng cho người chiến thắng.
Mỗi sản phẩm của Quà Việt đều được chế tác tinh xảo, xứng tầm với mọi thành tích, góp phần kiến tạo nên một văn hóa doanh nghiệp biết trân trọng và ghi nhận.
Hy vọng bài viết đã giải đáp rõ ràng thắc mắc “Huy chương Lao động là gì?” và giúp bạn hiểu đúng rằng đây là một danh hiệu đã được bãi bỏ. Quan trọng hơn, chúng ta đã cùng tìm hiểu chi tiết về Huân chương Lao động – biểu tượng cao quý nhất cho sự cống hiến xuất sắc trong hệ thống khen thưởng hiện hành của Việt Nam, từ tiêu chuẩn, các cấp bậc đến các giá trị đi kèm.
Để xây dựng một lộ trình vinh danh chuyên nghiệp cho doanh nghiệp của bạn, từ những ghi nhận nhỏ nhất đến mục tiêu chinh phục các danh hiệu cao quý, hãy liên hệ với Quà Việt bằng cách để lại bình luận hoặc qua các phương thức sau để được tư vấn giải pháp phù hợp!
|
Quà Việt – Sánh bước và lưu giữ vinh danh Thương hiệu uy tín và đáng tin cậy về giải pháp Vinh Danh & Quà Tặng, hân hạnh đồng hành kết nối trong tất cả sự kiện của tổ chức, doanh nghiệp và khách hàng.
|
